In 1976 uitgebracht onder de slogan “Het meest verwoestende detectiveverhaal van deze eeuw” groeide All the President’s Men uit tot een van markantste Amerikaanse ‘journalistiek’-films en een schoolvoorbeeld van politieke paranoia cinema. Heel erg seventies, maar 50 jaar later blijkt Alan J. Pakula’s klassieker nog altijd relevant én urgent.

Grosse Freiheit is een intiem gevangenisdrama waarmee de Oostenrijkse filmmaker Sebastian Meise het immense onrecht aan de kaak stelt dat Duitse homoseksuelen na de Tweede Wereldoorlog ten deel viel. Een grotendeels onbesproken en vergeten tragedie die de winnaar van de Juryprijs Un Certain Regard 2021 met veel empathie en gevoel voor nuance belicht. Zonder opgeheven vingertje of belerende moraal laat Meise bij de kijker woede opborrelen.

“Met een wereld waarin niemand komt wanneer een kind smeekt om hulp kan ik totaal niet leven”, zegt Kaouther Ben Hania tijdens ons interview in Brussel. Haar ‘The Voice of Hind Rajab’ fileert het systeem achter de moord op het vijfjarige Palestijnse meisje door een Israëlisch leger dat ook reddingsoperaties onmogelijk maakt.

In een poging spanning te creëren via het thrillergenre verliest James Vanderbilts ‘Nuremberg’ de morele dramatiek van Stanley Kramers klassieker ‘Judgment at Nuremberg’. Maar de historische terugblik van de Amerikaanse cineast op het naoorlogse proces van 22 nazileiders waarschuwt wèl voor de terugkeer van fascistische barbarij gehuld in een nationalistisch jasje.

Met de eerste, opnieuw clandestien opgenomen, film sinds zijn verblijf in de beruchte Teheraanse Evin gevangenis won de Iraanse filmmaker Jafar Panahi in Cannes de Gouden Palm. ‘It Was Just an Accident’ is een adembenemende morele thriller boordevol zwarte humor waarin een klein ongeluk tot een absurd-tragische kettingreactie leidt.

Leni Riefenstahl een slachtoffer en estheet? Fake news stelt Andres Veiel, de cineaste van Olympia was een prototype van fascisme en mythevorming.

Scherp en kritisch zijn. Maar met een knipoog. Dat is het motto van de Roemeense scenarist-regisseur Radu Jude. Na de sardonische satire ‘Bad Luck Banging or Loony Porn’ volgde de meest geschifte bijdrage aan het Film Fest Gent feestproject ‘2×25′, de kortfilm ‘Greetings from Crîngasi!’, en het vrolijke, absurde filmexperiment ‘Do Not Expect Too Much From The End Of The World’. “Een gesprek met een film uit 1981” aldus Jude. Helaas niet te zien in de zalen. Gelukkig wel op MUBI. Samen met zes van Jude’s kortfilms.

In mei rolde het filmfestival van Cannes de rode loper uit voor de Iraanse filmmakers Ali Asgari en Alireza Khatami. ‘Terrestrial Verses’, hun in zwarte humor gedrenkte schets van machtsmechanismen in het algemeen en het absurde Iraanse systeem in het bijzonder, kreeg wereldwijde lof. Maar bij zijn thuiskomst in Teheran moest Asgari zijn paspoort inleveren en kreeg hij een filmverbod opgelegd. Begin maart mocht Asgari toch naar België reizen naar aanleiding van de release van ‘Terrestrial Verses’ én zijn vorige ‘Until Tomorrow’. We spraken hem in Brussel. “Als filmmaker en burger moet je macht en regels in vraag blijven stellen.”

De Iraanse veroordeelde, opgesloten en (’tijdelijk’) weer vrijgelaten cineast Jafar Panahi blijft films maken. Dat is straf gezien zijn werkomstandigheden maar het internationaal met filmprijzen bekroonde ‘No bears’ is ook nog zéér sterke cinema. Met knipoogjes naar ‘Hit the road’ van zijn zoon Panah Panahi en twee parallelle liefdesverhalen over mensen op zoek naar vrijheid.

In haar essay ‘Le Regard féminin’ pleit Iris Brey voor een “revolutie op het scherm”; een ‘female gaze‘ die anders doet kijken naar en via vrouwelijke ervaringen. Een uitnodiging om de filmgeschiedenis te herschrijven, onze verbeelding te verbinden met een andere blik en de verborgen betekenis van beelden te onthullen. Kortom, dekolonisatie van de fantasie.