Een politieke film over de moord op JFK die niet tracht het ‘complot’ te ontrafelen maar wel de reacties van directe betrokkenen te duiden? Nog voor Pablo Larrains Jackie deed Peter Landesman dit met Parkland.
“Iedereen zou de ‘slachtpartij van Peterloo’ uit 1819 moeten kennen,” vindt Mike Leigh, “terwijl Britse kinderen er in de lessen geschiedenis niets over te horen krijgen.” De Britse regisseur van Secrets & Lies , Vera Drake en Another Year wil dat euvel verhelpen met zijn politiek epos ‘Peterloo’, een even educatieve als dramatische verfilming van het bloedig onderdrukken van een vreedzame protestactie in Manchester door arrogante en wereldvreemde beleidsvoerders. “Het verhaal is actueler dan ooit” stelt Leigh meer dan terecht.
Meer en meer politiek geladen films zorgen voor een fris geluid in onze bioscopen. Na de halve Occupy-popcornmovie Elysium zijn er nu The East en The Purge. Respectievelijk een thriller over een collectief eco-terroristen die CEO’s straffen voor hun misdaden en een horrorfilm over institutioneel geweld, racisme en inkomensongelijkheid.
In een korte tijdspanne ging The Purge van een kleine horrorfilm voor een nichepubliek naar een actiefranchise voor de multiplexen. Daarbij ging de subversieve kracht wat verloren. The Purge: Election Year is zelfs behoorlijk conformistisch.
Van onderstroom evolueerde ‘Black Lives Matter’ in het Trump tijdperk tot een centraal thema van de Amerikaanse cinema. In haar door Lena Waithe geschreven debuut Queen & Slim vertelt Melina Matsoukas het tragische verhaal van een Afro-Amerikaans koppel dat op de vlucht slaat na een fataal afgelopen confrontatie met een blanke racistische politieman.
Na De Oost behandelt ook Quo Vadis, Aida? een Nederlands trauma. Maar Jasmila Žbanić bekijkt de tragische gebeurtenissen van Srebrenica door de ogen van een Bosnische tolk.
Na de vrouwenportretten Hedda en Lady Jane vertelt de Britse theatermaker en filmregisseur Trevor Nunn het verhaal van een gepensioneerde bibliothecaresse die gearresteerd wordt omdat ze 50 jaar eerder spioneerde voor de Sovjet Unie. Red Joan is gebaseerd op de bestseller van Jennie Rooney en wordt gedragen door Judi Dench en Sophie Cookson.
De Oekraïense regisseur, scenarist, DoP, monteur en producent Valentyn Vasyanovych liet zich in het festivalcircuit opmerken met twee weerbarstige en visueel virtuoze films: ‘Atlantis’ en ‘Reflection’. Twee helletochten die dystopisch leken maar profetisch bleken. Van beide films worden voorstellingen georganiseerd om de filmmakers in Oekraïne te ondersteunen.
“Amerikanen martelen niet” sist een CIA-supervisor wanneer ze lastige vragen krijgt over een ontvoerde ingenieur. Rendition was al voor zijn Toronto- première verwikkeld in het staatsraison vs. mensenrechtendebat dat in de VS oplaaide toen het gruwelkarakter van terreurbestrijding duidelijk werd. Hoe meer berichten over vernietigde CIA-martelvideo’s doorsijpelden, hoe minder de beschuldigingen van anti-Amerikanisme aan het adres van de filmmakers steek hielden.
De ene 11 september is de andere niet. Terwijl de aanslagen van 2001 in ons collectief geheugen zijn verankerd sukkelde de Chileense staatsgreep van 1973 in de vergetelheid. Daardoor geraakten zowel de bloedige repressie van de door de Amerikanen gesteunde militaire junta als het hoopvol experiment van Salvador Allende’s Volksfront uit beeld. Gelukkig laat de Italiaanse filmmaker Nanni Moretti in zijn documentaire ‘Santiago, Italia’ getuigen deze traumatische gebeurtenis situeren in een tijdperk waar vluchtelingen (nog) een warm welkom kregen.