HARRY BENSON
“Alles stroomt en niets is blijvend” wist Heraclitus. Al heb je vaak de indruk dat alles terug komt. Zo ook de huidige revival van de documentaire die herinnert aan de vorige hoogdagen midden jaren 2000. En meteen dus ook waarschuwt voor een nakende terugval. Maar is er na het Michael Moore effect toen, nu sprake van een Netflix effect? En sluit de hype ook al de crash in zich?
PACIFIC RIM
De Apocalyps is in Hollywood niet langer enkel een leuk filmonderwerp, sinds enkele maanden is doemdenken ook verbonden met de droomfabriek zelf. Het was Steven Spielberg die de trend startte door in juni tijdens een panelgesprek een implosie te voorspellen. “Het is een zootje, de chaos is totaal,” aldus Spielberg, “maar uit die chaos zullen wonderlijke dingen ontstaan. Er zijn momenteel fantastische mogelijkheden voor jongeren die naar de industrie komen en zeggen ‘ik ga dit doen en niemand zal me stoppen’”. De profeet mag dan al aan de heropbouw denken, feit is dat de fabriek al een tijdje niet meer droomt.
PETE’S DRAGON
2016, het jaar waarin een cameo-acteur uit Home Alone het tot Amerikaanse president schopte, zal ook in de Hollywoodgeschiedenis geboekstaafd staan als uitermate donker. Want de zelfvernietiging van de filmindustrie leek ingezet. “Box Office Meltdown” titelde Variety en Film Comment bevestigde dat “the year did turn out to be a disaster”.
RAFTAN
De internationale migratiestromen, en vooral die van Zuid naar Noord en van ontwikkelingslanden naar Westerse rijke landen, zorgden de laatste jaren in Europa helaas voor veel onbegrip en vijandige reacties. Gelukkig ook voor empathie bij heel wat mensen en daarbij speelden filmmakers zeker een rol.
LEAVE NO TRACE
Terwijl het Trump regime Hollywood aanzet om de productie van populistisch vertier op te drijven doen Amerikaanse Onafhankelijke filmmakers wat ze al jaren deden: hun land een donkere spiegel voorhouden. Met extra verbetenheid en de wil zich te verzetten tegen de door algoritmes gestuurde entertainment industrie.
MA VIE DE COURGETTE
Mark Cousins sluit zijn documentaire A Story of Children and Film af met de vaststelling dat film nog in de kinderschoenen staat: “Films zijn als kinderen, en kinderen zijn als films”. De beeldfragmenten die hij toont maken echter duidelijk dat er al heel wat kinderfilms en films met kinderen gemaakt zijn die zorgden voor een krop in de keel en mateloos plezier. Zeker wanneer de makers vertrouwen op de kracht van beelden.
THE GIRL ON THE TRAIN
Zijn boeken bijna altijd beter dan films – want diepgaander en een speelterrein voor je verbeelding – en is een literatuurverfilming steevast slechter dan de originele roman? Of zegt één beeld inderdaad meer dan duizend woorden en kan je daarom maar beter een boekverfilming (lees: film) bekijken dan (lees)tijd te verliezen door een (verfilmd) boek te lezen? En wat met schrijvers: is hun leven en artistieke activiteit wel (boeiend genoeg om) in filmbeelden te vatten?
SHOAH
De nazigenocide maakt mede door geschiedschrijving, literatuur en film deel uit van ons collectief geheugen. Via woord en beeld leeft de herinnering aan de getto’s en concentratiekampen voort. In het hart van deze holocaust-overlevering schuilt evenwel de paradox dat we ‘onvoorstelbaar’ gruwelijke feiten trachten te ‘verbeelden’.
I, DANIEL BLAKE
Gouden Palm winnaars tonen zich in Cannes meestal van hun meest narcistische kant. Trots en een tikkeltje ijdel. Tenzij hun naam Ken Loach is. Toen de Britse geëngageerde filmmaker in mei 2016 zijn tweede Gouden Palm in de wacht sleepte met I, Daniel Blake uitte hij vooral zijn woede omwille van “de wrede Britse bureaucratie die een draconisch sanctioneringssysteem heeft opgezet om aan armen duidelijk te maken dat het allemaal hun fout is, dat ze geen job hebben omdat ze onbekwaam en nutteloos zijn.” De 80-jarige veteraan blijft het publiek een geweten schoppen met humane aanklachtfilms. Hij staat, net als de broers Dardenne de eveneens tweevoudige Gouden Palm winnaars die tijdens datzelfde filmfestival La fille inconnue voorstelden, voor een sociaal realisme 2.0. Morele cinema met documentaire roots en een expressionistische inslag.
WERNER HERZOG: TELLER OF TALL TALES
“Dat was ‘a real picture’ en géén gephotoshopt beeld” maakte Werner Herzog ons meteen duidelijk toen hij de Grizzly Man-promotiefoto van Herzog-met-beer zag, “mijn vrouw Lena nam de foto en was er niet gerust in dat die gigantische grizzly zo vlak achter mij stond”. Herzog is niet alleen gebiologeerd door de dunne scheidingslijn tussen feit (lees: realiteit) en fictie (lees: constructie), hij beseft als geen ander dat zijn reputatie van fantast de geloofwaardigheid van zijn beelden en verhalen aantast. Op uitnodiging van het Koninklijk Belgisch Filmarchief bezocht de legendarische cineast begin vorig jaar het Brusselse Bozar. Met pers en publiek praatte hij bezield over zijn leven en werk.