Met Four Friends borstelde Arthur Penn een fraai coming of age immigranten melodrama dat tegelijk een portret van de rebelse sixties is. Deze mix van Truffauts Jules et Jim en Scola’s C’eravamo tanto amati is een vergeten parel van de maker van Bonnie and Clyde en Little Big Man maar gelukkig ook een cult classic in Frankrijk waardoor hij nu eindelijk een dvd-release krijgt.
Acht jaar na zijn langspeelfilmdebuut Lebanon (2009) tekent de Israëlische filmmaker Samuel Maoz (° 1962) opnieuw voor een omstreden maar (in Venetië) bekroonde film. Foxtrot (2017) is een intieme tragedie in drie bedrijven die de absurditeit van oorlog blootlegt. Ex-militair Maoz is een ervaringsdeskundige die de traumatische impact van oorlogsgeweld en de mythe van de Israëlische natie als geen ander in ontluisterende filmverhalen weet aan te kaarten. Tot woede van Israëlische ministers die meer nestbevuiling dan kunst zien.
Samen met de Franse iconische actrice Isabelle Huppert stelde New Yorker en onafhankelijk filmmaker Ira Sachs in Cannes – ver van zijn gehate president Donald Trump – Frankie voor. De reacties waren gemengd maar Sachs genoot van het gebeuren. Sachs was voor het eerst in Cannes in 2002 (“as entourage for my friend Karim Ainouz’s wonderful film Madame Sata“) en noteerde in 2019 op Facebook “I realized that since 2002 and now, over those seventeen years, I’ve made 6 feature films, and somehow managed to eek out a sustainable career making personal cinema. No day is easy, some days are fabulous. It’s good to be back again, carrying with me all that I’ve experienced in the years between.”
In een periode waar racistisch geweld in de Amerikaanse samenleving een heropleving kent, worden slavernij films zoals 12 Years a Slave, Django Unchained en The Birth of a Nation vooral als metaforische verhalen gezien. Waarbij de graad van realisme van de weergegeven brutaliteiten (gore in een historisch jasje) én het delen van het point-of-view van slaven (en hun woede) voor waardering zorgen. Free State of Jones, het waargebeurde verhaal van een blanke Zuiderse deserteur die met zijn rebellie de Afro-Amerikaanse zaak dient, past niet in dit stramien en bleef daardoor ondergewaardeerd.
Freud is, zoals de ‘Freud, le film oublié’ documentaire op deze dvd aangeeft, een vergeten film. Wanneer de Amerikaanse regisseur John Huston ter sprake komt worden The Maltese Falcon, The African Queen en Moby Dick aangehaald. Maar zelden meesterwerken zoals Fat City, Wise Blood of Under the Volcano. En helemaal nooit Freud, een intellectuele biopic uit 1962 die net als Hustons ontluisterende Monroe-film The Misfits het jaar voordien een commerciële flop bleek. Het is nochtans straffe cinema. Een gedurfde film over ideeën met een sterke mise-en-scène.
Zes jaar na de kernramp in het Japanse Fukushima beleeft de speelfilm ‘Fukushima, Mon Amour’ zijn bioscooppremière. In deze tussen komedie en drama balancerende film van de Duitse cineaste Doris Dörrie komen de milieuproblematiek en de desastreuze gevolgen van dergelijke rampen voor ons ecosysteem aan bod maar dit is evenzeer een zedenstudie die focust op het western narcisme. Een dubbel vrouwenportret met veel liefde voor de Japanse cultuur en een satirische kijk op het Westers narcisme.
“Gentlemen, you can’t fight in here! This is the War Room” zegt president Merkin Muffley in Dr. Strangelove, or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb, Stanley Kubricks hilarische Koude Oorlogssatire uit 1964. “Seen after 30 years, ‘Dr. Strangelove’ seems remarkably fresh and undated – a clear-eyed, irreverant, dangerous satire,” zou criticus Roger Ebert in de jaren ’90 schrijven, “if movies of this irreverence, intelligence and savagery were still being made, the world would seem a younger place.” Zelf herontdekten we Kubricks meesterwerk toen we net voor de millenniumwissel een Columbia-videocollectie recenseerden voor Film en Televisie. Hierbij het stuk, hopelijk even ‘fris’ als de film ook nu nog is.
“Wat ons boeit is de dynamiek tussen een gebouw, de wijk en de mensen die er leven” benadrukte het Franse regieduo Fanny Liatard en Jérémy Trouilh toen ze tijdens Film Fest Gent hun langspeelfilm debuut ‘Gagarine’ vertoonden. ‘Rabot’ hadden ze niet gezien maar de problematiek van Christina Vandekerckhove’s documentaire was vertrouwd sinds de eigen kortfilm uit 2014 die hun in de Franse banlieues spelend fictieverhaal inspireert. ‘Gagarine’ is geen somber sociaal drama maar een hoopvol magisch-realistisch modern sprookje over solidariteit, veerkracht en verbeelding.
“Ik hou van de manier waarop ze het echte leven en onze samenleving tonen,” zegt Cécile de France, “de Dardennes zíjn België! Zij filmen ons land op een ongelooflijk subtiele wijze”. Jean-Pierre en Luc Dardenne houden onze nationale eer hoog door voor de vijfde keer op rij mee te dingen naar de Gouden Palm op het Filmfestival van Cannes. Na Rosetta (Gouden Palm), Le fils (Beste acteur), L’enfant (Gouden Palm 2) en Le silence de Lorna (Beste scenario) is ook Le gamin au vélo kandidaat voor een prestigieuze prijs. De Dardennes zuigen ons in hun vertrouwde universum via een ongewoon zonnig sprookje en een protagonist die als een brok rauwe energie achter liefde aan fietst. Humane en aan de ribben klevende cinema met een ware revelatie: de jonge Thomas Doret.
New York stond centraal in Martin Scorsese’s doorbraakfilm uit 1973: Mean Streets, een energiek «coming of age»-verhaal waarin de gewelddadige straten van «Little Italy» jongeren naar de misdaadleiden. Scorsese’s personages groeiden op tot psychotische Vietnamveteranen (Taxi Driver), getormenteerde boksers (Raging Buil), gestoorde gangsters (GoodFellas, Casino) en gestresseerde ambulanciers (Bringing Out the Dead). Gangs of New York sluit de cirkel: in de 19de eeuwse New Yorkse straten kondigt de wraak van een jonge migrant de Amerikaanse gangsters aan.