THE LOBSTER: Pijnlijke liefde in een conformistische samenleving
The Lobster is de eerste Engelstalige productie van Yorgos Lanthimos, de prettig gestoorde Griekse regisseur van bizarre films zoals Dogtooth en Alps. Gelukkig opnieuw een dolle surrealistische film vol donkere humor. Het waanzinnige verhaal speelt in een nabije toekomst en draait rond ‘singles’ die in een hotel opgesloten worden en 45 dagen de kans krijgen om een partner te vinden. Mislukken betekent transformatie in een dier naar keuze. Een intrigerende en hilarische film over menselijke relaties in een maatschappij die onze vrijheid wil inperken. Gesprek met een eigenzinnig filmmaker.
“De taak die ik tracht te vervullen is, door de kracht van het geschreven woord, u te doen horen en voelen; maar vooral, u te doen zien” schreef Joseph Conrad in Lord Jim. Dat devies nam de Amerikaanse journalist, schrijver en filmmaker Richard Brooks ter harte. Zijn op locatie gedraaide Conrad adaptatie uit 1965 is een intens en episch louteringsdrama met een sterke Peter O’Toole en de kracht van Lawrence of Arabia. David Leans romantische film werd een klassieker, Brooks sombere tragedie een cultfilm.
Il Divo, La Grande Bellezza en Youth regisseur Paolo Sorrentino distilleerde uit zijn tweedelige TV-serie Loro een wat ongelijke film maar zijn Fellini-achtig portret van de Italiaanse media tycoon en politicus Silvio Berlusconi overstijgt wel de karikatuur en peilt in deze satirische biopic naar hoe een grotesk figuur jarenlang een bevolking kon misleiden en verleiden.
We Own the Night en The Immigrant regisseur James Gray verlaat met het avonturenepos The Lost City of Z zijn vertrouwde New York voor het waargebeurde verhaal van explorer Percy Fawcett. Deze Britse kolonel laat in 1906 zijn familie achter om in een nog niet in kaart gebrachte Zuid-Amerikaans gebied op de grens van Brazilië en Bolivië via verschillende expedities op zoek te gaan naar een mysterieuze ‘verdwenen’ beschaving, volgens de ontdekkingsreiziger het ontbrekende laatste puzzelstukje (vandaar ‘Z’) in de menselijke ontwikkeling.
“Ik zal wel ouderwets zijn,” zegt de Amerikaanse filmmaker James Gray (° 1969), “maar alleen personages en een verhaal interesseren me. Hoe creëer je zingeving in een schijnbaar zinloze wereld? Hoe ontroer je kijkers? Hoe maak je iets diepgaands? Dat boeit me. Al de rest kan me gestolen worden”. De regisseur van Little Odessa, The Yards, We Own the Night,Two Lovers en The Immigrant blijft heel eigenzinnig films maken die bij hun release onderschat worden en achteraf een cultstatus bereiken. Ook zijn door pakjesdienst Amazon geproduceerde en gedeeltelijk in het Amazonegebied spelende The Lost City of Z is geen klassiek actiegedreven avonturenverhaal maar het portret van een getormenteerde dromer die zijn geliefden meesleurt in zijn obsessieve zoektocht naar een utopische verloren wereld. Sublieme, magische en melancholische cinema waar Gray een patent op heeft.
Humor is de sleutel tot het universum van David Lynch, de regisseur die films maakt over het vreemde dat deel uitmaakt van het leven. Wie rationele verklaringen zoekt en enkel intellectuele ernst ziet in Blue Velvet, Wild at Heart, Mulholland Dr. en Inland Empire komt uit bij emotieloos cynisme, pretentieuze bravoure en innerlijke leegte. Maar wie humor ontwaart in de exuberante beeldtaal en de wrede, bizarre wereld van Lynch beseft dat de ‘meester van het vreemde’ niet zozeer wil verbluffen maar vermaken met zintuiglijk en emotioneel surrealistisch entertainment.
John Cassavetes liet zich ooit ontvallen dat het Amerika van de jaren dertig misschien wel nooit bestaan had, tenzij als uitvinding van Frank Capra. Een boutade die wijst op de impact van Capra op de Amerikaanse cinema en die tegelijk ook het utopische karakter van zijn films belicht. In de jaren dertig-veertig was Frank Capra een man met een dubbele zending: enerzijds verstevigde hij als succesvol en toonaangevend cineast zijn positie als auteur, anderzijds trachtte hij als filmmaker de democratische gedachte in de Amerikaanse cultuur te verankeren.
Wanneer filmster-op-leeftijd Bob Harris (Bill Murray in de rol van zijn leven) in Lost in Translation wakker wordt in een limousine kijkt hij met vermoeide ogen naar het door licht en kleur gedomineerde droomdecor dat voorbijschuift. Zijn blik verraadt verbazing en nieuwsgierigheid maar ook vervreemding. Deze door jetlag getroffen Amerikaan vraagt zich niet alleen af waar hij zich bevindt (Tokio), hij stelt zich ook vragen over de zin van zijn leven en over zijn emotionele ontworteling.
In de satirisch getinte tragedie Loveless gaat een verfoeilijk ouderpaar op zoek naar een verdwenen kind dat ze eigenlijk al vergeten waren. De Russische meester Andrey Zvyagintsev serveert ons ditmaal geen metafoor maar een klinisch portret van de nieuwe petit bourgeoisie.
“Wat me trof was de oprechtheid van de liefde van deze mensen voor elkaar,” antwoordde Jeff Nichols toen Le Monde hem vroeg waarom hij in Loving het waargebeurde verhaal van Richard en Mildred Loving wou vertellen, “daarom benadruk ik dat ze trouwden omdat ze van elkaar hielden en niet om iets aan de wereld te bewijzen. In de V.S., waar men nogal eerstegraads denkt, verweet men mij de zachtheid van de film omdat die niet zou overeenstemmen met de interraciale spanningen in het Amerikaanse Zuiden. Maar het verhaal speelt zich af in Central Point, een kleine gemeenschap waar rassenvermenging al generaties een realiteit was.”
