“Fuck this whole city and everyone in it. From the row-houses of Astoria to the penthouses on Park Avenue, from the projects in the Bronx to the lofts in Soho. From the tenements in Alphabet City to the brownstones in Park Slope to the split-levels in Staten Island. Let an earthquake crumble it, let the fires rage, let it burn to fucking ash and then let the waters rise and submerge this whole rat-infested place.” Aan het woord: Monty Brogan, vertolkt door Edward Norton, in Spike Lee’s 25th Hour. Een mokerslag van een film.
“Bewust kozen we voor een domme filmtitel”, beweert acteur Seth Rogen, “en omdat de mensen daardoor met lage verwachtingen kwamen kijken waren ze aangenaam verrast. Gelukkig dachten we meer na over de rest van de film dan over de titel”. Regisseur en scenarist Judd Apatow vult aan met: “Het is een Trojaans Paard-achtige film, we maken de studio tevreden met wat een platte komedie lijkt en trachten de humor naar een hoger niveau te tillen. Het kan vreemd lijken wanneer ik zeg dat The 40 Year Old Virgin een persoonlijke film is, maar het is wel zo!”.
Dat transmigranten vaak ook (kleine) kinderen zijn bleek onlangs op tragisch pijnlijke wijze. De Noorse cineast Egil Håskjold Larsen vertelt in zijn debuutdocumentaire ’69 Minutes of 86 Days’, uitgebracht op Wereldvluchtelingendag, het migrantenverhaal vanuit het oogpunt van die kinderen. We volgen de Syrische driejarige Lean samen met haar familie op hun tocht van een vluchtelingenkamp in Kos naar een veilige thuishaven in Zweden. Zo aangrijpend en fascinerend in beeld gebracht dat je empathisch en geboeid blijft kijken. Tot en met minuut 69.
Met zijn zesde film haalde Ramin Bahrani voor het eerst de Amerikaanse multiplexen. Toen we hem interviewden in Deauville zei de Iraans-Amerikaanse filmmaker dat dit komt omdat 99 Homes “een genrefilm is die ergens over gaat. Het thrilleraspect spreekt een groter publiek aan terwijl de inhoud een emotionele snaar raakt”. De financiële crisis leek een strijd van beursvloeren en bestuurskamers. Maar 99 Homes geeft aan dat de slachtoffers vielen op straatniveau. Een alleenstaande vader zet alle principes overboord als hij z’n huis dreigt kwijt te raken aan een keiharde vastgoedhandelaar.
Nieuwsgierigheid is een term die in elk gesprek met Ramin Bahrani terugkeert. Net als empathie. De Iraans-Amerikaanse cineast, door Roger Ebert nog omschreven als “de beste nieuwe Amerikaanse regisseur van de laatste jaren”, weet als geen ander hoe via montage, fotografie en dramatische effecten een verhaal te vertellen maar hij kijkt toch vooral gefascineerd naar mensen en de wereld waarin ze leven.
Met 99 Homes haalde Ramin Bahrani voor het eerst de Amerikaanse multiplexen. Volgens hem omdat “het thrilleraspect van de film een groter publiek aanspreekt, terwijl de inhoud een emotionele snaar raakt. Ik denk ook dat het publiek stripverfilmingen beu raakt, een onderhoudende film die ergens over gaat voelt fris aan. De aantrekkingskracht van Michael Shannon zal ook wel gespeeld hebben”. Wanneer we, tijdens een interview in Deauville, beamen dat die inderdaad een fascinerende slechterik vertolkt, corrigeert Bahrani meteen: “the villain is the system”. Het is duidelijk waar zijn sympathie ligt: “ik geef niet om immobiliën maar wel om wat er met mensen gebeurt”.
Toen Filmmagie nog Film & Televisie heette en tussen de Brusselse opbergkasten redactievergaderingen organiseerde, schreven we een stuk over een film van Jonathan Kaplan (° 1949), een cineast die ons met Over the edge omver had geblazen. The Accused zou later zijn enige ‘grote’ succes blijken. Televisie bood, toen de deuren in Hollywood dichtsloegen voor Kaplan, een vluchtweg met reeksen zoals Without a trace, ER en Law & Order. Zijn remake van In Cold Blood als miniserie bleek gedurfd maar miste de kracht en intensiteit van The Accused.
Tussen twee van zijn mooiste melodrama’s, Händler der vier Jahreszeiten en Angst essen Seele auf, draaide Rainer Werner Fassbinder in 1972 voor de Duitse publieke zender WDR een radicaal optimistische ‘familieserie’, het wonderlijke portret van proletariërs Acht Stunden sind kein Tag.
‘Naar de sterren’ is de letterlijke betekenis van ‘Ad Astra‘ “maar de echte regel is ‘Per aspera ad astra‘,” zegt James Gray in de making of van specialist Laurent Bouzereau, “dat je kunt vertalen als ‘door ontbering naar de sterren’.” Het geeft aan waar de regisseur van We own the night en The Immigrant de klemtoon legt. Ad Astra is een ruimte epos waar sprake is van een zoektocht naar buitenaards leven maar waar de ene missie de andere verbergt.
Er zijn zo van die documentaires die je sprakeloos achterlaten. Met stomheid geslagen. Onthutst. Paf. Perplex. Stomverbaasd. Verwonderd. Verbijsterd. Omwille van het verhaal dat ze vertellen. Omwille van de kracht en de authenticiteit waarmee ze dit doen. En omwille van de persoonlijke betrokkenheid van de maker bij het getoonde. Ademloos van de Belgische filmmaker Daniël Lambo is zo’n documentaire. Zo’n document eigenlijk. De cineast groeide op tussen het asbest van Eternit in Kapelle-op-den-Bos. Zijn vader was arbeider en vakbondsman in de fabriek maar weigerde de belangrijkste werkgever van de regio in vraag (lees: verantwoordelijk) te stellen toen bleek dat het geproduceerde asbest voor dodelijke ziektes zorgde. Samen met een andere betrokkene, Eric Jonckheere, trok Daniël op onderzoek uit. Het resultaat is een ijzersterke documentaire: Ademloos. Ondertitel: De wereldwijde asbestindustrie ontmaskerd.
