“Mijn eerste films gingen over teenagers,” zei François Ozon in Cannes, “daar wou ik naar terugkeren om een andere visie te geven op deze vaak geïdealiseerde periode. Voor mij was dat immers een moeilijke tijd”. Na een resem vaak hypergestileerde en soms emotioneel gladgestreken films (Swimming Pool, Angel, Ricky, Potiche) grijpt de Franse cineast met Jeune & Jolie terug naar de rauwe emoties en de brutale kilte van zijn vroege films (Sitcom, Les amants criminels, Sous le sable).
Jean-Pierre en Luc Dardenne: Le jeune Ahmed – Foto Christine Plenus
Met ‘Le jeune Ahmed’ dingen Jean-Pierre en Luc Dardenne tijdens het filmfestival van Cannes voor een achtste keer mee naar de Gouden Palm, een prijs die ze al twee keer in de wacht sleepten. Na twee door bekende actrices vertolkte sociale drama’s, Deux jours, une nuit (Marion Cotillard) en La fille inconnue (Adèle Haenel), knopen de Luikse broers weer aan bij een rauwe en intense realistische cinema gedragen door onbekende acteurs. Het onderwerp is explosief: radicalisering.
Na La fille inconnue leek de liefde tussen Cannes en de gebroeders Dardenne bekoeld. Maar toen in mei de prijzen werden verdeeld stonden de makers van Le jeune Ahmed opnieuw te glunderen. “We vertrokken van verwondering en het verlangen te begrijpen”
Nadat hij met enkele dwaze komedies op de dool leek, keert de Amerikaanse onafhankelijke cineast David Gordon Green terug naar zijn Zuiderse roots en zijn spiritueel realisme met twee vlak na elkaar gedraaide drama’s: de buddy movie Prince Avalanche en de boekverfilming Joe. Twee aangrijpende ballades die beschadigde mensen en hun genadeloze omgeving in beeld brengen. Poëtisch én explosief.
In het jaar van Martin Scorsese’s “ze zijn geen cinema” uithaal naar grootschalige comic verfilmingen verraste Todd Philips met het lowbudget oorsprongsverhaal Joker. Een controversiële film maar vooral ook een commerciële hit die de tijdsgeest bleek te weerspiegelen en opdook in veel eindejaarslijstjes van 2019. Tot verbazing van de regisseur.
Dat Hollywood diversifieert heeft meer te maken met commerciële dan met politieke of ethische overwegingen. Maar het positieve gevolg is wèl dat meer zwarte filmmakers aan bod komen en meer Afro-Amerikaanse verhalen verteld worden. Soms zelfs erg straffe verhalen, zoals Shaka Kings ‘Judas and the Black Messiah’. Een krachtig drama over het leven en de dood van Fred Hampton, de charismatische jonge Black Panther leider die in de turbulente late jaren zestig vermoord werd door het Amerikaanse repressieapparaat. De focus ligt daarbij op de criminaliteit van een systeem en vooral ook op het collectieve karakter van de nog altijd actuele strijd. In de woorden van Hampton, “waar er mensen zijn, is er macht.”
Erick Zonca is wat betreft productiviteit zowat de Franse Terrence Malick van voor The Tree of Life. Nadat hij in 1998 met La Vie rêvée des anges Cannes en de wereld veroverde bleef hij tien jaar van het grote scherm weg. Zijn langverwachte terugkeer viert Zonca met een in het Engels gedraaide roadmovie geïnspireerd door Gloria (maar ook door Opening Night en The Killing of a Chinese Bookie) van John Cassavetes. Met het rauwe en energieke Julia toont hij zich echter vooral een waardig erfgenaam van Maurice Pialat.
De moord op George Floyd geeft aan hoe urgent de rassenkwestie, racisme en politiegeweld blijven in de Verenigde Staten. Een van de facetten van de problematiek wordt belicht in Destin Daniel Crettons Just Mercy via het waargebeurde verhaal van Bryan Stevenson, een zwarte advocaat die sinds 1989 ‘vergeten’ ter dood veroordeelde zwarten bijstaat via zijn non-profit organisatie Equal Justice Initiative. “We willen het verhaal veranderen van de geschiedenis van rassenongelijkheid in dit land” zei Stevenson toen regisseur-scenarist Cretton (Short Term 12) zijn strijd verfilmde in Just Mercy, “het blijft een gevecht tegen onrecht en voor hoop.”
Met zijn langspeelfilmdebuut Jusqu’à la garde, een ondraaglijk echte afdaling in de emotionele en gewelddadige hel die een vechtscheiding is, won de Franse filmmaker Xavier Legrand in 2017 de regieprijs op het festival van Venetië. Zijn slimme mix van docudrama en thriller, van Depardon en Kubrick, is een filmische mokerslag die blijft nazinderen.
Xavier Dolan is een fenomeen. De nog altijd maar 27-jarige Canadese wonderboy is reeds aan zijn zesde langspeelfilm toe maar ook na o.m. J’ai tué ma mère, Laurence Anyways en Mommy filmt hij nog steeds met de intensiteit en het aanstekelijk enthousiasme van een debutant. Getuige de hysterische toon van Juste la fin du monde, een huis clos gedreven door verbale duels van naast elkaar pratende familieleden.
