Wordt elke klassieker meteen feestelijk onthaald? Niet echt. Toen The Party in 1968 werd uitgebracht was het een kritische en commerciële flop. Te gek voor het publiek, te afwijkend van de norm voor de critici. Het etiket ‘slapstick komedie’ leverde wel verwijzingen op naar Buster Keaton en Charlie Chaplin maar de exuberante stijl en de sociale commentaar – het feest is een metafoor voor een verscheurde samenleving – bleven onopgemerkt.
“Iedereen zou de ‘slachtpartij van Peterloo’ uit 1819 moeten kennen,” vindt Mike Leigh, “terwijl Britse kinderen er in de lessen geschiedenis niets over te horen krijgen.” De Britse regisseur van Secrets & Lies , Vera Drake en Another Year wil dat euvel verhelpen met zijn politiek epos ‘Peterloo’, een even educatieve als dramatische verfilming van het bloedig onderdrukken van een vreedzame protestactie in Manchester door arrogante en wereldvreemde beleidsvoerders. “Het verhaal is actueler dan ooit” stelt Leigh meer dan terecht.
“This ain’t a dream,” zongen The Ramones, “I don’t want to be buried in a pet cemetery.” Het is de titelsong van Pet Sematary, Mary Lamberts adaptatie van Stephen Kings meest akelige en verontrustende boek. Een werk dat blijft herrijzen want na een documentaire over de cultfilm uit 1989 levert een remake een nieuw bezoek aan het dierenkerkhof.
Het is weinigen gegeven om de tijdsgeest zo goed en onderhoudend te ballen in filmverhalen als Steven Spielberg. Kort na elkaar snijdt hij vrouwenemancipatie en persvrijheid aan in The Post en knipoogt hij naar de heerschappij van pop en geek cultuur in Ready Player One. Fraaie staaltjes van respectievelijk nostalgische en futuristische retrocinema.
PROBLEMSKI HOTEL: Waarheidsgetrouwe fictie met weinig hoop
Uit een werkverblijf in een Belgisch centrum voor asielzoekers puurde de Vlaamse schrijver Dimitri Verhulst een ironische maar realistische roman die documentairemaker Manu Riche vertaalt in een rauwe brok fictie: “Problemski Hotel toont het leven zoals het is: hopeloos absurd”.
De Nederlandse animatiefilmer Michael Dudok de Wit was behoorlijk onder de indruk toen hij in 2000 een Oscar won voor zijn kortfilm Father and Daughter. Maar helemaal paf stond hij toen er enkele jaren later bij hem een brief van de wereldberoemde Ghibli-studio, de in Tokyo gevestigde tegenhanger van de Amerikaanse giganten Disney en Pixar, in de bus viel. Of ze misschien samen aan een langspeelfilm zouden kunnen werken? Dudok de Wit hapte toe er werd de eerste niet-Japanse filmmaker die voor Ghibli een lange film maakte. Zijn wondermooie The Red Turtle ging in première op het jongste Filmfestival van Cannes en oogstte er veel lof.
“Do it first, do it yourself, and keep on doing it” is het motto van gangster Tony Camonte in de Scarface van Howard Hawks uit 1932. “I want what’s coming to me,” zegt Tony Montana in Brian De Palma’s Scarface uit 1983, “the world and everything in it”. Er zit 50 jaar tussen de twee sympathieke slechteriken-met-een-litteken maar beiden weerspiegelen een chaotische samenleving in woelige tijden. Hun drift en drang staat voor de Amerikaanse droom én zijn keerzijde. “You know what capitalism is? Getting fucked!.
De Belgische multimedia kunstenaar en documentairemaker Johan Grimonprez (° 1962) is even gedreven als veelzijdig. Hij staat met een been in het museum en met het andere in de bioscoop maar is er vooral ook apetrots op dat zijn audiovisueel werk steevast viraal gaat en zo een lang leven en een ruim bereik kent. De passage van zijn jongste documentaire Shadow World (2016), langs filmfestivals zoals Tribeca, Toronto, Edinburgh, Durban, Gent en de Nederlandse hoogmis van de documentaire IDFA is dan ook maar een begin.
December, ‘Star Wars’ maand. Om de 4 miljard dollar te rentabiliseren die het in 2012 betaalde om Lucasfilm over te nemen wil Disney jaarlijks de kassa doen rinkelen met afleveringen of afgeleiden van de in 1977 gestarte saga. Na ‘Star Wars VII: The Force Awakens ‘(2015) en ‘Rogue One: A Star Wars Story’ (2016) is er nu ‘Star Wars VIII: The Last Jedi’. En de retro-industrie zal verder nog ‘Solo: A Star Wars Story’ (2018) en ‘Star Wars: Episode IX’ (2019) uitspuwen. Rian Johnson tekent voor een space opera over de prijs van geweld en heroïsme.
De grote massa van bioscoopbezoekers heeft een broertje dood aan verveling. De filmindustrie produceert daarom films waarbij geen tijd wordt gelaten aan de consument om zich van een relatie tussen hem en wat hij ziet bewust te worden. Tussen het moment dat toeschouwers van het Lumière filmpje over een trein die in het station arriveert (L’arrivée d’un train à La Ciotat) gillend het zaaltje uitliepen, omdat ze vreesden te worden verpletterd door het gevaarte dat op hen afkwam, en de apathie van het hedendaagse publiek bij de meest gewelddadige films en bij holle 3D-films die hen terugvoeren naar film-als-kermisattractie, is amper 120 jaar verlopen. Nog nooit heeft een medium zo snel zijn mogelijkheden opgebruikt als bij film het geval is.
