De Guatemalteekse Film Fest Gent winnaar Ixcanul is een tragische kroniek die via het verhaal van een jong indianenmeisje zowel een eerbetoon aan de Maya cultuur is als een aanklacht tegen een discriminerende samenleving. Regisseur Jayro Bustamante vertelt over zijn langspeelfilmdebuut, een pijnlijk mooie fabel die naturalisme verzoent met magisch realisme en afrekent met elitisme, racisme en seksisme.
“You know his name: Jason Bourne” lezen we op de affiche van de jongste aflevering van de Bourne franchise. En inderdaad, met acteur Matt Damon en regisseur Paul Greengrass bevinden we ons op vertrouwd terrein. Gepast voor een film die draait rond herinnering en de terugkeer van het bekende. “I remember. I remember everything” zegt de vleesgeworden moordmachine Jason Bourne. “Remembering everything doesn’t mean you know everything” waarschuwt zijn toeverlaat Nicky Parsons. Een comeback is niet gemakkelijk.
Jean-Pierre en Luc Dardenne: Le jeune Ahmed – Foto Christine Plenus
Met ‘Le jeune Ahmed’ dingen Jean-Pierre en Luc Dardenne tijdens het filmfestival van Cannes voor een achtste keer mee naar de Gouden Palm, een prijs die ze al twee keer in de wacht sleepten. Na twee door bekende actrices vertolkte sociale drama’s, Deux jours, une nuit (Marion Cotillard) en La fille inconnue (Adèle Haenel), knopen de Luikse broers weer aan bij een rauwe en intense realistische cinema gedragen door onbekende acteurs. Het onderwerp is explosief: radicalisering.
Na La fille inconnue leek de liefde tussen Cannes en de gebroeders Dardenne bekoeld. Maar toen in mei de prijzen werden verdeeld stonden de makers van Le jeune Ahmed opnieuw te glunderen. “We vertrokken van verwondering en het verlangen te begrijpen”
LE JEUNE KARL MARX: Karl Marx helpt ons na te denken
Binnen de tijdspanne van een jaar twee films uitbrengen is straffe kost. Zeker wanneer het gaat om portretten van intellectuele figuren die de filmmaker én de wereld inspireerden. Raoul Peck realiseerde met een documentaire over de zwarte schrijver en activist James Baldwin (‘I Am Not Your Negro’) en een speelfilm over de Duitse denker en revolutionair Karl Marx (‘Le Jeune Karl Marx’) twee ‘onmogelijke’ projecten. “Zulke verhalen geraken moeilijk verteld omdat Hollywood ons in een wurggreep houdt,” stelt de Haïtiaanse cineast.
In het jaar van Martin Scorsese’s “ze zijn geen cinema” uithaal naar grootschalige comic verfilmingen verraste Todd Philips met het lowbudget oorsprongsverhaal Joker. Een controversiële film maar vooral ook een commerciële hit die de tijdsgeest bleek te weerspiegelen en opdook in veel eindejaarslijstjes van 2019. Tot verbazing van de regisseur.
Dat Hollywood diversifieert heeft meer te maken met commerciële dan met politieke of ethische overwegingen. Maar het positieve gevolg is wèl dat meer zwarte filmmakers aan bod komen en meer Afro-Amerikaanse verhalen verteld worden. Soms zelfs erg straffe verhalen, zoals Shaka Kings ‘Judas and the Black Messiah’. Een krachtig drama over het leven en de dood van Fred Hampton, de charismatische jonge Black Panther leider die in de turbulente late jaren zestig vermoord werd door het Amerikaanse repressieapparaat. De focus ligt daarbij op de criminaliteit van een systeem en vooral ook op het collectieve karakter van de nog altijd actuele strijd. In de woorden van Hampton, “waar er mensen zijn, is er macht.”
Lang voor François Truffaut films begon te maken, ontdekte hij tijdens één van zijn talrijke bezoeken aan Parijse boekenwinkels een onbekende roman met een intrigerende titel: Jules et Jim. Het bleek het debuutwerk van een man van 74, Henri-Pierre Roché. Truffaut leerde de schrijver persoonlijk kennen en vernam dat dit relaas van een sprookjesachtige driehoeksverhouding autobiografisch was. Truffaut zag het als een moreel verhaal dat overdramatisering en afrekening vermeed via een terugblik-met-afstandname.
De moord op George Floyd geeft aan hoe urgent de rassenkwestie, racisme en politiegeweld blijven in de Verenigde Staten. Een van de facetten van de problematiek wordt belicht in Destin Daniel Crettons Just Mercy via het waargebeurde verhaal van Bryan Stevenson, een zwarte advocaat die sinds 1989 ‘vergeten’ ter dood veroordeelde zwarten bijstaat via zijn non-profit organisatie Equal Justice Initiative. “We willen het verhaal veranderen van de geschiedenis van rassenongelijkheid in dit land” zei Stevenson toen regisseur-scenarist Cretton (Short Term 12) zijn strijd verfilmde in Just Mercy, “het blijft een gevecht tegen onrecht en voor hoop.”
Met zijn langspeelfilmdebuut Jusqu’à la garde, een ondraaglijk echte afdaling in de emotionele en gewelddadige hel die een vechtscheiding is, won de Franse filmmaker Xavier Legrand in 2017 de regieprijs op het festival van Venetië. Zijn slimme mix van docudrama en thriller, van Depardon en Kubrick, is een filmische mokerslag die blijft nazinderen.
