Oscartriomfator ‘One Battle After Another’: Paul Thomas Andersons sublieme politieke film
Vaak is het anders maar dit jaar ging in Hollywood de Oscar voor Beste Film ook ècht naar de beste Amerikaanse film. Paul Thomas Anderson tekende al voor ‘Magnolia’, ‘There Will Be Blood’ en ‘Inherent Vice’, maar ‘One Battle After Another’ overtreft deze meesterwerken. Een razendknappe Thomas Pynchon-adaptatie mèt politieke dimensie.
De hype wou dat Sinners, Hamnet of Marty Supreme roet in het eten zouden gooien maar op het Oscarsbanket sleepten Paul Thomas Anderson en One Battle After Another gewoon zes beeldjes in de wacht. Beste Film, beste regisseur, beste montage, beste scenario, beste bijrol (Sean Penn) en beste casting.
“There will always be some doubt in your heart that you deserve it, but there is no question at the pleasure having it for myself”, klonk het bescheiden bij de regisseur van onder meer Boogie Nights, Magnolia, There Will Be Blood,The Master, Inherent Vice, Phantom Thread, Licorice Pizzaen nu dus One Battle After Another.
Urgent politiek drama
George Orwell en zijn toekomstroman 1984 zijn meer dan ooit top of mind. Daar waar Raoul Pecks Orwell: 2+2=5 waarschuwt dat de dystopie werkelijkheid aan het worden is, verankert Paul Thomas Anderson met One battle after another een politiek drama in zowel de hedendaagse realiteit als de Amerikaanse geschiedenis.
Repressie en rebellie zijn er duidelijk van alle tijden. Het is dan ook geen toeval dat de in 2024 gedraaide film van de regisseur die met There Will Be Blood het Amerikaanse kapitalisme al eerder fileerde een commentaar lijkt te zijn op de ICE-terreur, de fascistoïde antimigrantenhysterie en het repressieve karakter van de Amerikaanse regering anno 2026.
Kritisch, actueel en urgent dus. Meer dan PTA’s andere films gedreven door verontwaardiging en woede. One Battle After Another houdt bij momenten het midden tussen een groteske farce met karikaturale personages (zo is de door Sean Penn vertolkte militaire pitbull Steven Lockjaw heel erg larger than life) en een geschift familiedrama. Maar het hart van de film is een politiek drama. De clash tussen repressie en rebellie wanneer politieke, economische en militaire macht verstrengelen.
De rechtse Amerikaanse media toonden zich dan ook heel voorspelbaar ‘not amused’ met One Battle After Another. Het regende verwijten als “het verheerlijken van geweld in de naam van sociale gerechtigheid”, “het propageren van steun aan illegal aliens”, “een slecht getimede apologie voor links geweld” en “het vieren van een cultuur van permanente politieke obstructie en chaos.” Fox News had het over een “anti-America flick” en National Review zag “the Year’s most irresponsible movie.”
Inspiratiebron Thomas Pynchon
Dat Paul Thomas Anderson fan is van de Amerikaanse auteur Thomas Pynchon – meester van de paranoïde, absurde fictie die graag de kapitalistische samenleving een spiegel voorhoudt – weten we sinds Inherent Vice. Een Pynchon-adaptatie gedrenkt in ontgoocheling over de neoliberale wereld met zijn narcisme en geldzucht.
Anderson dompelt ons onder in een sprookje dat even verward is als de geest van zijn protagonist, een speurder die wat te veel aan de bewustzijnsverruimende middelen heeft gezeten en zo de grens tussen fantasie en realiteit zag vervagen. De boodschap is dubbel; het leven is iets waar je aan moet ontsnappen (paranoia en tegencultuur vinden elkaar) en de realiteit wordt angstaanjagender dan welke fictie ook (samenzweringen en kapitalisme zijn verbonden).
One Battle After Another is iets losser gebaseerd op Pynchons in de Reagan-jaren tachtig gesitueerde Vineland, een absurde maar kritische roman die focust op een groep radicale rebellen en een samenleving in de greep van samenzweringen (het werk van overheid en ondernemingen). Een universum en een tijdsgeest die ook sterf leefde in Hollywoods politieke paranoia cinema van de seventies. Denken we maar aan sterke films als The Parallax View, Klute, Three Days of the Condor, All the President’s Men, The Conversation, The Killer Elite en Night Moves. Alhoewel filmkenner Anderson knipoogt naar die cinema wil hij zich niet laten insluiten in het verleden.
Toen en nu
Dat doet PTA via een verrassende opening. We kijken door de ogen van een clandestiene verzetsgroep tegen een gemilitariseerde staat, en in het bijzonder vanuit het standpunt van Perfida Beverly Hills (Teyana Taylor), naar een ICE-achtig kamp waar immigranten opgesloten zitten. Met de hulp van explosievenexpert Bob (Leonardo DiCaprio) bevrijdt haar verzetsgroep French 75 deze immigranten. Daarbij wekt Perfida de eeuwige toorn op van kolonel Lockjaw. Na een klopjacht wordt ze gevat en tot informante gedwongen. Om dan spoorloos te verdwijnen.
Een tijdsprong brengt ons zestien jaar later bij de ondergedoken levende Bob. Die waakt in zijn afgelegen boshut over Perfida’s dochter Willa Ferguson (Chase Infiniti) en het imago van haar ‘heldhaftige’ moeder. Enter (andermaal) Lockjaw, gevechtsportinstructeur Sergio St. Carlos (Benicio Del Toro) en zijn underground railroad voor immigranten. Plus een perpetuum mobile van achtervolgingen en een vader-dochterverhaal met een twist.
Kinetische, kritische cinema
Het resultaat is dubbel. De film wordt gedreven door een constante stroom van energie (ondersteund door muziek én beeldtaal) én situeert het te-gek-voor-woorden-gebeuren in een waanzinnig, angstaanjagend heden. De terreur, het racisme, het cynisme, de wreedheid, de leugens, de minachting en de haat zijn (helaas al te) herkenbaar.
Met een groep witte kapitalisten die achter de schermen aan de touwtjes trekken verwijst One Battle After Another, net als There Will Be Blood en The Master, naar onderliggende structuren. Maar een haarfijne analyse van de kapitalistische mechanismen moet je niet verwachten. Wat je wel krijgt, is een energieke woedekreet, een pleidooi voor rebellie en vrijheid. Een ode ook aan strijdlust.
Plus héél straffe, virtuoze cinema. Want Paul Thomas Anderson neemt ons mee op een visuele achtbaanrit. Van de ene slag naar de andere. Heuvel op, heuvel af, tunnel in, tunnel uit. Van jacht naar achtervolging. Van de ene emotie naar de andere. Opwindend, maar ook nazinderend. Een race waar beweging de vragen niet wegdrukt. Zoals die ene fundamentele: wat doen we wanneer de werkelijkheid absurder blijkt dan de gekste Hollywoodfictie kan verzinnen? Berusten is alvast niet het antwoord.
IVO DE KOCK
ONE BATTLE AFTER ANOTHER van Paul Thomas Anderson. USA 2025, 161’. Met Leonardo DiCaprio, Teyana Taylor, Chase Infiniti, Sean Penn, Benicio Del Toro, Regina Hall. Scenario Paul Thomas Anderson naar Thomas Pynchon. Muziek Jonny Greenwood. Fotografie Michael Bauman. Montage Andy Jurgenson. Casting Director Cassandra Kulukundis. Distributie Warner. Te bekijken op HBO Max & Apple TV. Beschikbaar op Blu-ray & dvd.
