Sami Sougir: “Gent is altijd een filmstad geweest en Ciné Rex zal helpen dat bekender te maken”

Tijdens verkiezingsjaar 2024 was er – hoe verrassend toch – goed nieuws! Een overnemer dook op voor bioscoop Sphinx en … tromgeroffel… stad Gent kocht de verlaten en vervallen voormalige Cinema Rex aan het Maria Hendrikaplein. Toenmalig cultuurschepen Sami Souguir stond ons graag te woord over de ambitieuze plannen.

Na de verkiezingen werden wèl plots onheilsklokken geluid en bleek de filmtoekomst toch niet zo rooskleurig. Wat niet belet dat het interview stof biedt tot reflectie. Hoe belangrijk kan film in het algemeen en Ciné Rex in het bijzonder zijn voor de stad met een rijke filmtraditie? De stad die verbonden zou blijven met grondlegger van de cinema Joseph Plateau én de stad waar het internationaal gewaardeerde Film Fest Gent thuis is.

Via stadsontwikkelingsbedrijf Sogent werd Ciné Rex, erkend als erfgoed (gevel en cinemazaal zijn beschermd) maar in slechte staat, gekocht. Dat was verhoopt maar niet verwacht gezien de moeilijke financiële situatie van Stad Gent. Hoe is dit mogelijk geweest?

Sami Souguir: “De aankoop gebeurde door Sogent, dat is niet Stad Gent maar een autonoom stadsontwikkelingsbedrijf met een eigen financieringsmethodiek waardoor de begroting van de stad niet belast werd.”

Sogent werd/wordt hiervoor dus niet gesubsidieerd door Stad Gent?

“Nee, Sogent werkt met een eigen financiering. Zij hebben heel wat patrimonium activa en gaan daarmee aan de slag. Sogent doet beroep op bullet leningen en door het ruime eigen patrimonium kan dat aan interessante tarieven. Je kan Ciné Rex vergelijken met het Wintercircus. Dat is ook aangekocht en afgewerkt door Sogent. Het werd na de afwerking in erfpacht gegeven voor 75 jaar waardoor we 25 jaar inkomsten genereren die de prefinanciering moeten dekken.

Het grote voordeel daarbij is dat het Wintercircus van de Gentenaars blijft. Dat zal met Ciné Rex ook zo zijn. Sogent deed de aankoop en pre financiert de restauratie. Wanneer het pand klaar is, we richten ons op 2027 al beseffen we dat er altijd dingen kunnen  tussen komen, betalen de spelers die er intrekken huur waardoor onze prefinanciering afgelost wordt.”

De restauratie van Ciné Rex zal dus zeker gebeuren én betaald worden.

“Ja. Voor alle duidelijkheid: de bioscoopzaal aan het Koningin Maria Hendrikaplein én de zijuitgang naar de Smidsestraat hebben we aangekocht voor 1,2 miljoen euro. Daarna was er een unieke opportuniteit om de woning naast de uitgang te kopen aan 500.000 euro. De totale aankoopprijs voor het gebouw Ciné Rex én het aanpalende gebouw komt dus op 1,7 miljoen euro. De aanvullende aankoop in de Smidsestraat was wel belangrijk.

Want de bioscoopzaal met zijn koepel is mooi, maar de ruimte blijft beperkt en biedt weinig mogelijkheid om iets naast filmvertoningen te doen. Tenzij je weer kiest voor het opdelen van het gebouw in ruimtes zoals na de bioscoopexploitatie is gebeurd. Dat wilden we vermijden. Het extra gebouw maakt het mogelijk om ruimtes te voorzien voor de mensen die er gaan werken en eventueel een tweede zaaltje.

Het is op dit moment onmogelijk om een exact prijskaartje te plakken op de restauratie en verbouwing, dat kan pas wanneer je gedetailleerde bestekken laat ontwikkelen, maar Sogent, dat toch wel ervaring heeft op dit vlak, heeft een raming gemaakt en komt op zo’n 3,3 miljoen euro. All-in kost, inclusief dus de in overleg met Monumentenzorg en Onroerend Erfgoed zorgzame restauratie van Ciné Rex, komt dus voor aankoop van beide panden en de restauratie op 5 miljoen euro.”

Is de verbouwing van het Smidsestraat onderdeel daarbij inbegrepen?

“Dat moet nog bekeken worden. De aankoop van het aanpalend pand is vrij recent en we spreken voor de duidelijkheid over een raming. We moeten nog samenzitten met Dienst Stedenbouw om te zien wat we daar kunnen bouwen, hoeveel volume we kunnen creëren, of we iets meer in de hoogte mogen gaan of niet, kortom: wat de mogelijkheden en de beperkingen zijn.”

Er zijn dus nog vragen naar wat mag en wat eventueel nodig is voor het project?

“Ja. We hebben nu ook een intentieovereenkomst afgesloten met Film Fest Gent waarbij het de bedoeling is dat zij de beheerder zullen worden. Het is wel belangrijk om mee te geven dat Ciné Rex niet exclusief door FFG gebruikt zal worden. Ook Sint-Lucas wordt erbij betrokken, net als andere cinematografische spelers in Gent die op zoek zijn naar ruimte en ook zij zullen meegenomen worden in het verhaal.

Veel filmorganisaties hebben mij al hun interesse meegedeeld en we hebben FFG gevraagdom hen te betrekken en alles te coördineren. Dit werd opgenomen in de intentieovereenkomst die het stadsbestuur heeft goedgekeurd. Zo willen we het Gentse filmlandschap extra zuurstof geven.”

Film Fest Gent zal dit plan en de consequenties ervan moeten opnemen in hun subsidieaanvraag bij het VAF. Is Stad Gent van plan om bij Vlaanderen, of eventueel nationaal, te gaan aankloppen met een vraag om financiële ondersteuning?

“Als Stad Gent hebben we geen zicht op de specifieke noden van Film Fest Gent en de verschillende Gentse filmorganisaties. Die noden van de toekomstige invullers van Ciné Rex moeten eerst in kaart worden gebracht zodat we kunnen zien wat er nodig is om goed te functioneren. Dat heeft impact op de plannen, op de vragen die we voorleggen aan stedenbouw en op zowel de raming als de uitvoering van de werken. En ja, we beseffen dat het gaat om een serieuze investering in budgettair moeilijke tijden.

Maar dit was echt een once in a lifetime opportunity! Wanneer je de kans niet grijpt op een moment dat zo’n pand op de markt komt riskeer je dat het in privéhanden blijft en mogelijk verder verloedert. Tot het niet meer te restaureren valt en afgebroken wordt om plaats te maken voor nieuwbouw. Ik vond, en ik werd daarbij gesteund door het college, dat het verantwoord was die investering te doen. Het is niet omdat het budgettair moeilijke tijden zijn dat je de belangen van de stad uit het oog moet verliezen.

Wij hebben gezegd dat we die verantwoordelijkheid opnemen, ongeacht van mogelijke steun. Maar we komen natuurlijk in aanmerking voor het fonds van culturele investeringen. Daar gaan we een aanvraag voor indienen. We kijken ook naar Erfgoed Vlaanderen want het is ook een erfgoed gebouw. Die aanvragen zijn niet ingediend, dat kan ook enkel wanneer je over een factuur voor de werken beschikt. Toch wilden we zoals gezegd vooral die unieke kans niet laten schieten.

Wat betreft de gebruikers van de toekomstige Ciné Rex, het is niet aan Stad Gent om de werking van deze actoren te gaan bepalen. Maar wij weten dat men vanuit het VAF zoekende is om in het kader van Huis van de Cinema aan één stad in Vlaanderen een bovenlokale werking toe te vertrouwen. Film Fest Gent heeft de ambitie om daar aan mee te werken. Maar daarvoor is er natuurlijk infrastructuur nodig, werk- en ontmoetingsruimtes, een projectiezaal.

Er zijn nog steden geïnteresseerd maar in tegenstelling tot hen hebben we met het Ciné Rex project al een belangrijke stap vooruit gezet. We beschikken over een pand, dat we gaan restaureren en renoveren, en we hebben de ambitie om daar die bovenlokale werking van Film Fest Gent te verankeren. Gaat dat niet door, dan zou dat jammer zijn. Maar ook dan blijft het een belangrijk initiatief voor de filmstad die Gent toch wel is met haar geschiedenis, met de aanwezigheid van een belangrijk festival en gelukkig ook onafhankelijke arthouses. Het is een unieke kans om Filmstad Gent nog meer een smoel te geven.”

Je kan Ciné Rex ook kaderen in waar luidop van gedroomd wordt: het project Gent Culturele Hoofdstad van Europa 2030.

“Absoluut. We hebben begin september onze kandidatuur neergelegd en gaan die binnenkort ook verdedigen. Er wordt gewerkt in Gent met breed gedragen projecten maar ik heb altijd gezegd dat we moeten zorgen dat onze infrastructuur nu in orde is. Want wanneer je er in 2026, wanneer de toekenning gebeurt, aan moet beginnen is het te laat. Je moet nu zaaien om te kunnen oogsten.

We willen het absoluut halen, maar ook wanneer dat niet het geval is blijft het belangrijk dat we een breed gedragen culturele visie ontwikkelen, dat we nadenken over hoe we Gent op cultureel vlak zien naar de toekomst toe. Hoe dan ook moet de infrastructuur op punt staan. De Ciné Rex past in dat plaatje.

Net als het Wintercircus. Net als de restauratie van de Opera. Net zoals de nieuwe vleugel van het Design Museum die we aan het bouwen zijn. Net zoals het Materniteitsgebouw op de Bijlokesite dat volop gerenoveerd wordt. Al die componenten passen in het idee dat we nù onze infrastructuur optimaliseren om ons toekomstgericht te profileren als cultuurstad. Los van het Culturele Hoofdstad van Europa gegeven.”

Tijdens de bezoekdagen in september wordt een korte Film Fest Gent documentaire getoond die de historiek van het gebouw schetst. Dat werd wel gesmaakt door de bezoekers. Kan Ciné Rex bijdragen aan het ontsluiten van de cultuurgeschiedenis van stad Gent voor een groot publiek?

“Zeker, Gent is altijd een filmstad geweest. Denk maar aan Joseph Plateau of aan de vele wijkzalen die het boek Gent Filmstad belicht. Die rijke historiek mag gekend zijn en daarbij kan Ciné Rex zeker een belangrijke rol spelen.”

Gent, 6 september 2024

Ivo De Kock