Bertrand Taverniers Voyage à travers le cinéma français: De man die van film hield
VOYAGE A TRAVERS LE CINEMA FRANCAIS
De Franse eclectische filmmaker en fan van Amerikaanse cinema Bertrand Tavernier voert ons in de documentaire Voyage à travers le cinéma français mee op een persoonlijke, subjectieve tocht doorheen een stuk Franse filmgeschiedenis, van de gesproken film tot de jaren ’70. Als eerbetoon aan zijn filmhelden.
DERNIER ATOUT
“Beeld je in dat je in een bioscoop zit” zegt een commentaarstem wanneer we Bertrand Tavernier volgen in een tuin. “Hier droomde ik mijn eerste beelden,” vult de Franse regisseur aan, “nooit vergat ik de met vuurpijlen gevulde lucht boven Lyon bij de bevrijding door de Amerikanen.” Om meteen aan te vullen dat een ziekte, een door tuberculose aangetast oog, ervoor zorgde dat hij als zesjarige in een sanatorium gebeten werd door de filmmicrobe. Jaren later ontdekte hij dat Jacques Beckers Dernier atout de fameuze eerste prent was die zijn liefde voor film opwekte.
De eerste minuten van Voyage à travers le cinéma français zetten de toon. Deze documentaire is geen afstandelijke, kritische filmgeschiedschrijving maar een subjectieve, autobiografisch getinte zwerftocht door de Franse cinema van de jaren 1930 tot 1970. Geïnspireerd door A Personal Journey with Martin Scorsese Through American Movies, een documentaire uit 1995 die verplichte voer werd voor cinefielen.
VOYAGE A TRAVERS LE CINEMA FRANCAIS
Tavernier is een van hen, een ‘film-maniak’ noemt hij zich, en als 76-jarige maakt hij van deze ‘reis’ gebruik om terug te blikken op zowel film als zijn leven. Hij komt niet in beeld als expert maar als getuige en personage. De ‘man die van film hield’ put uit zijn herinneringen als filmkijker of zijn ervaringen als filmprofessional om een filmleven te schetsen. Eentje dat met Melville en Sautet twee peetvaders opleverde én een carrière die de voormalige assistent via jobs als persattaché (voor o.m. Godard) en criticus bij filmregie bracht.
JEAN-PIERRE MELVILLE
Tavernier omschrijft zijn documentaire als “een daad van dankbaarheid aan het adres van al die regisseurs, scenaristen en componisten die opgedoken zijn in mijn leven.” Het anekdotische en subjectieve karakter van deze ‘daad’ legt de beperkingen ervan bloot. Bij de selectie liet Tavernier zich leiden door zijn smaak en persoonlijke betrokkenheid waardoor mijlpalen en markante figuren uit de boot vielen. Van Eustache, Rohmer, Tati, Resnais of Pialat geen spoor en de Nouvelle Vague flitst voorbij.
JEAN RENOIR
Niet toevallig kondigt Tavernier in een bonusinterview een meer volledige, traditionele tv-reeks aan. Al dient gezegd dat zijn persoonlijke aanpak werkt. Tavernier koppelt immers zijn bewondering en verwondering aan sterke analyses. Aanstekelijk enthousiasme gaat gepaard met scherpe reflectie. Dat levert warme pleidooien op voor iconen (Becker, Melville), miskende genieën (Sautet) en onbekende meesters (Sacha, Gréville). Maar ook briljante beeldanalyses. Zoals die waarmee hij Renoirs technisch talent illustreert en aangeeft hoe diens travellings afrekenden met de opvattingen van zijn vader-schilder over dieptescherpte. Erudiet en passioneel.
IVO DE KOCK
(Artikel verschenen in De Filmkrant, december 2017)
Voyage à travers le cinéma français **** F, 2016 / REGIE BERTRAND TAVERNIER /192 MINUTEN / MET BERTRAND TAVERNIER, THIERRY FRÉMEAUX, ANDRÉ MARCON, JACQUES BECKER, JEAN-PAUL BELMONDO, JEAN RENOIR, JEAN-PIERRE MELVILLE, CLAUDE SAUTET / BONUS: INTERVIEWS / DISTRIBUTIE GAUMONT.
VOYAGE A TRAVERS LE CINEMA FRANCAIS