Dominik Moll over ‘Dossier 137’: “Politici kunnen geen empathie opbrengen omdat hun ego en ambitie gigantisch zijn”

Politiegeweld gefileerd in een fictieve onderzoek thriller? Het kan spannende en indringende cinema opleveren bewijst de Franse cineast Dominik Moll. Zijn ‘Dossier 137’ speelt tijdens de ‘gele hesjes’-protestbeweging en zet bij de gruwelijke gevolgen van het gebruik van rubberen kogels noch de politie, noch de politici uit de wind.

De beelden van het politiegeweld tijdens de ‘gele hesjes’ manifestaties in Parijs anno 2018 zijn op ons netvlies gebrand. De Franse ordediensten maakten hardhandig gebruik van rubberen kogels in LBD-wapens (lanceur de balles de défense) en dat bleef niet zonder gevolgen. Heel wat betogers geraakten zwaar, en vaak ook haast fataal, gewond. Veel incidenten bleven onder de radar maar het Franse parket opende wel ruim 200 onderzoeken naar politiegeweld.

Een drama dat wil wringen

De Franse filmmaker Dominik Moll (° 1962) sprokkelde elementen uit die dossiers voor zijn fictieve Dossier 137. We volgen Stéphanie Bertrand, een agente van de dienst intern toezicht van de Franse politie, die een klacht over politiegeweld tegen betogers onderzoekt. Koppig, worstelend met een frustrerende zoektocht naar feiten en kampend met de boze reacties van zowel daders als de familieleden van slachtoffers. Finaal botsend op de grenzen van haar job en de impact van onderliggende structuren.

Actrice Léa Drucker (Close, L’intérêt d’Adam) gidst ons door dit onderzoekdrama met een intensiteit en menselijkheid die empathie opwekt. Maar regisseur-scenarist Dominik Moll gaat verder dan het ‘iedereen heeft zijn redenen en emoties’ gegeven en zoomt in op (de gevolgen voor) het slachtoffer van politiegeweld. Om dit gegeven verder open te trekken naar de link met racisme en het ontlopen van verantwoordelijkheden van politici die voor eigen gewin de ‘gele hesjes’ hysterie aanzwengelden. “Ik gebruik ook humor in Dossier 137 om het drama wat te verluchten,” vertelt Moll ons in Brussel, “maar dit is eerst en vooral een aanklacht die wil wringen.”

Politiethriller

Je vorige film, La nuit du 12, ging al over het werk van politiemensen en hun worsteling met emoties en verantwoordelijkheden. De gerechtelijke politie werd in Dossier 137 de police des polices, de dienst Interne Zaken, maar soortgelijke problemen duiken op. Waarom fascineert de politie je?

Dominik Moll: “Omdat ik hun werk heel boeiend en complex vind. Bovendien hou ik als filmliefhebber van verschillende genres, zoals de horrorfilm, maar heb ik een voorliefde voor politiefilms en polars. Met films als Harry, un ami qui vous veut du bien (2000), Lemming (2005) en Le Moine (2011) zocht ik heel andere werelden op maar de interesse bleef sluimeren.

Tot ik het boek van Pauline Guéna, 18.3 — Une année à la PJ,, las over het werk van de Franse misdaadpolitie. Een van de verhalen van dit relaas van het dagelijks werk van de police judicaire inspireerde co-scenarist Gilles Marchand en mij voor het politiedrama La nuit du 12 (2022). 

Wat ons daarbij charmeerde was dat Guéna door de politiemannen een jaar op de voet te volgen een heel ander beeld van hun werk had gekregen. Een dat grondig verschilt met wat je tegenwoordig in series en films voorgeschoteld krijgt. Bovendien schetst zij een gedetailleerd beeld van het dagelijks werk, van de procedures en de mensen die de job doen. Die realiteit blijkt allesbehalve heroïsch. 

Het succes van de film (n.v.d.a. die zes Césars won) motiveerde ons om dit universum te blijven exploreren. Ditmaal via een vrouwelijk personage. Stéphanie Bertrand is een speurder die binnen de IGPN, de ‘police des polices’, in een oncomfortabele positie zit omdat ze het gedrag van politiemensen moet onderzoeken. Waardoor ze onder vuur ligt van zowel familieleden van slachtoffers van politiegeweld als van collega’s. Die insteek zie je nog zelden. Bij jaren zeventig en tachtig filmmakers als Sidney Lumet, William Friedkin of Alain Corneau lag dat anders maar voor brutaliteit en complexiteit is er nu minder plaats.”

Negatief imago

Via een zoon die zich schaamt voor het politiewerk van zijn ouders introduceer je in Dossier 137 ook het slechte imago van de politie.

“Er is veel kritiek in de media en wantrouwen bij het publiek. Dat negativisme heeft impact op politieagenten. Zij zijn immers ook mensen. Die emotionele onderstroom wou ik verbinden met de realiteit van politiegeweld. Geweld dat vaak excessief is en slachtoffers maakt die al te snel vergeten worden.”

Wat vormde je uitgangspunt? Een reëel geval van politiegeweld of de gewelddadige panieksfeer die ontstond toen de overheid besefte dat ze in 2018 de Gilets jaunes, de ‘gele hesjes’-protestbeweging, niet onder controle kreeg?

“De affaire zoals ze in Dossier 137 beschreven wordt bestond niet. Maar alle ingrediënten zijn waarheidsgetrouw en het verhaal is opgebouwd met realistische feiten uit waargebeurde incidenten. Zaken die ik putte uit mijn research, of die ik ontdekte tijdens de periode dat we achter de schermen van de IGPN meeliepen, werden door Gilles Marchand en mezelf gecombineerd met fictie en een verzonnen plot. Het verhaal werd daardoor een mix van realiteit en fictie.”

Angst en beeldvorming

Een verhaal gedrenkt in een door media en politici gevoede sfeer van paniek en hysterie.

“De spanningen die dit opleverde interesseerden me vanuit inhoudelijk én dramatisch opzicht. De Franse regering panikeerde inderdaad na de eerste ‘gele hesjes’ manifestaties en versterkte via hysterische reacties de angstgevoelens bij de bevolking en de inwoners van Parijs. 

Wat ik wou onderzoeken is hoe deze angst het politiegeweld in de hand werkte en de situatie uit de hand liep lopen. Waardoor er onschuldige slachtoffers vielen. Heel wat agenten zonder ervaring met ordehandhaving werden op de Parijse straten gejaagd met de boodschap dat de Franse republiek in gevaar was en gevaarlijke relschoppers dienden uitgeschakeld te worden.

Ik wil de rol van politici en hun discours bij dergelijke conflicten aanstippen, onderstrepen hoe zij politiegeweld in de hand werken en versterken. Het gaat niet om individuele agenten die zich graag even gewelddadig uitleven maar om hoe politici door een bepaald politiek getint discours de escalatie van geweld in de hand werken. En daarna de andere kant opkijken.”

Je toont een groepje familie en vrienden die haast in feeststemming met de auto naar Parijs trekken en daar verrast worden door een gewelddadige chaos.

“Niet alle manifestanten trokken met een pacifistische instelling naar Parijs, er waren natuurlijk ook relschoppers van de partij, maar de grote meerderheid was vredig. Het was fout en ongepast om iedereen over dezelfde kam te scheren omdat enkelingen gewelddadig waren. De diabolisering van de ‘gele hesjes’, hen afschilderen een bende wilden, was een framing door de regering die de manifestaties richting confrontatie stuurde en een vrijgeleide voor politiegeweld werd.”

Virale video’s

De onderzoeksrechter vertelt in het begin van de film aan Stéphanie dat het dossier ‘ernstig’ is geworden omdat een video viraal ging op het net. Een wat cynisch teken van de tijd?

“Het is alleszins geen uitzondering. Heel vaak geeft het parket opdracht aan de IGPN om een onderzoek in te stellen wanneer een video viraal is gegaan. Alsof politiegeweld pas echt ernstig is wanneer er beelden van zijn. Het is natuurlijk dubbel: die video’s belichten concrete gevallen van politiegeweld maar anderzijds bestaat het gevaar dat niet gefilmde incidenten minder ernstig of zelfs minder reëel gaan lijken.”

Naast de geënsceneerde filmbeelden en de home movies van de gele hesjes toon je ook documentaire beelden van de confrontaties. Hoe ‘echt’ zijn die?

“De foto’s die we in het begin tonen zijn authentieke foto’s genomen door professionele fotografen tijdens de manifestaties van de ‘gele hesjes’. Wat de video’s betreft hebben we het merendeel zelf gefilmd. Er zitten kleine stukjes archiefbeelden in het materiaal van de familie van de mishandelde manifestant. Het is een mengeling van dingen die we met de familie en figuranten hebben gedraaid en documentaire fragmenten die we opnieuw kadreerden om ze te integreren in hun video’s.”

Die mix van fictie en realiteit waarbij de echtheid onduidelijk wordt vond je niet problematisch?

“Nee, omdat we de werkelijkheid niet vervalsen. Zo is er het beeld van politieagenten die de manifestanten blokkeren in een straat en daarmee hun doorgang beletten. Dat is een courant gegeven waardoor escalatie ontstaat. Weet je, ik manipuleer geen beelden om individuen in een slecht daglicht te plaatsen, ik tracht gewoon de situatie en de emoties te duiden. Ik probeer beelden niet iets anders te doen zeggen maar ze te laten bijdragen aan het schetsen van de context.”

Big Brother

Bewakingsbeelden spelen een belangrijke rol in het onderzoek en de reconstructie van de feiten. Het gebruik van die beelden, en zeker in een nieuws context, blijft controversieel. Een stap dichter bij een Big Brother samenleving.

“Klopt, er zijn nu overal camera’s en dat geeft het gevoel dat we constant bespied en gecontroleerd worden. George Orwell is niet veraf en we kunnen vrezen voor wat een totalitair regime kan doen met de alomtegenwoordige veiligheidscamera’s die eigenlijk bewakingsbeelden maken. Maar zoals bij het verspreiden van beelden via sociale media is het hier dubbel. Dingen die onbewezen, een kwestie van woord tegen woord, zouden blijven komen toch in beeld. De actie van de agenten wordt zo zichtbaar.”

In Dossier 137 gebruikt het team van Stéphanie de beelden om zowat een film te maken van de gebeurtenissen, het traject van daders en slachtoffers te reconstrueren en in te zoomen op wat er gebeurd is.

“Ze monteren beelden, zoeken opnamen uit zoveel mogelijk invalshoeken. Een beetje zoals bij een voetbalwedstrijd waar acties worden teruggespoeld, vertraagd, vanuit een andere hoek bekeken, … “

Zoals filmmakers weten is het standpunt van waaruit gekeken wordt cruciaal.

“Het is niet omdat er een video is die dingen toont dat automatisch de waarheid zichtbaar wordt. Wat sommigen beschouwen als een bedreigende actie of reactie van een manifestant is volgens anderen totaal onschuldig. Veel is immers een kwestie van interpretatie. Dat wordt duidelijk tijdens het verhoor van de agenten die beschuldigd worden van het geweld. Ook al is het zichtbaar dat ze schieten én het gevelde slachtoffer trappen. Ze kunnen altijd wijzen op een andere mogelijke interpretatie én hun verklaring wijzigen. Een andere ‘film’ van de feiten voorspiegelen.”

Racisme

Het zijn uiteindelijk privéopnamen, beelden die een kamermeisje maakte vanuit het raam van het hotel waar ze werkt, die voor een keerpunt zorgen. Vanwaar deze deus ex machina?

“Omdat telefoonopnames almaar belangrijker zijn geworden. Maar ook omdat ik een element van suspense in het verhaal wou brengen. Dat verbond ik met een ander gegeven dat de research opleverde. Namelijk het feit dat het volgens onderzoekers steeds moeilijker wordt om getuigen te overtuigen hun verhaal te doen. Daarom introduceer ik het kamermeisje die iets zag en filmde maar er niet over wil praten. 

Het vereist intuïtie, overtuigingskracht en doorzettingsvermogen van de onderzoekers om dit element aan het dossier toe te voegen. Dramatisch is dat interessant maar via die personage kunnen we ook het politiegeweld in de buitenwijken linken aan het geweld tijdens de manifestaties van de gele hesjes.”

Daarbij komt ook racisme in beeld.

“Klopt. Het politiegeweld in de buitenwijken is van een structurele orde en de betrokkenen hebben het nog veel moeilijker dan de ‘gele hesjes’ om klacht neer te leggen tegen de politie. De weigering van de overheid om het bestaan van politiegeweld daar toe te geven wijst erop dat het haast institutioneel is geworden.”

De wereld buiten Parijs

Een ander element is het contrast tussen grootstad Parijs en het dorp Saint-Dizier. Waarom spiegel je deze locaties?

“Het symboliseert onder meer de kloof tussen Parijs als centrum van gezag en het landelijke Frankrijk waar men de indruk had dat niemand geïnteresseerd was in hun problemen. Problemen zoals verminderde koopkracht, sluitende scholen en hospitalen, verdwijnende jobs. 

De wekelijkse trips van de ‘gele hesjes’ naar de hoofdstad waren ook een schreeuw om aandacht. Het feit dat zowel de familie van het slachtoffer als die van de onderzoekster uit Saint-Dizier komen heeft een dramatische impact. Het wantrouwen wordt er niet minder om en de problematiek nog complexer.”

Dat heeft te maken met perceptie maar ook met de richtlijnen die ambtenaren geacht worden te volgen. Je focust heel nadrukkelijk op de procedures bij onderzoeken naar politiegeweld.

“Zo geven we aan wat het werk van de politiemensen behelst maar laten we ook het onderzoek vooruitgaan. Wanneer we hen zien zaken opvragen of ondervragingen doen is dat in het kader van een onderzoek, Als filmmaker toon ik dit niet omdat ik de bureaucratie wil onderstrepen maar omdat het verhaal vooruit moet. Ik laat zien hoe ze informatie verzamelen waarmee ze verdere stappen kunnen zetten.”

Empathie en frustratie

Dossier 137 wijst op zowel de noodzaak als het problematische karakter van empathie.

“Onderzoekers moeten zich inleven in situaties en mensen zonder zich te laten leiden door sympathie of antipathie. Maar omdat ze ook mensen zijn duiken er emoties op. De vraag is wat ze daar mee doen, hoezeer het hun onderzoek bepaalt. Het belangrijkste is volgens mij dat onderzoekers zich bewust dienen te zijn van hun gevoelens en van de invloeden die spelen.”

In de meeste hedendaagse Hollywoodproducties worden ‘cases‘ veelal succesvol afgesloten. Dossier 137 eindigt met de frustrerende vaststelling van een falen om gerechtigheid te bereiken. 

“Een gevoel van mislukking? Niet helemaal. Een gevoel van onmacht wèl. Stéphane botst op de limieten van haar job en het korps waarin ze werkt. De impact van hiërarchie en het staatsbelang ook. Zelfs een perfect onderzoek leidt niet noodzakelijk tot een proces en een veroordeling omdat andere machten en belangen spelen. Stéphanie kan bovendien onmogelijk iedereen tevreden stellen. Collega’s, betrokken agenten, familieleden van slachtoffer, iedereen dreigt gefrustreerd achter te blijven.”

Slachtoffer en verantwoordelijken

Maar uiteindelijk breng je het slachtoffer in beeld om aan te geven waar het om draait.

“Het was belangrijk om aan het einde van Dossier 137 het woord te geven aan het slachtoffer omdat hij lang buiten beeld blijft en we ons identificeren met Stéphanie en haar traject. De conclusie mocht niet zijn dat het moeilijk is voor haar. Dat is het ook maar hij is wel het slachtoffer dat de fysieke en mentale gevolgen een leven lang zal dragen. Daarom krijgt hij het eindwoord.”

En via hem ook de gele hesjes.

“Klopt. We willen zeggen: alle begrip voor de chaotische omstandigheden maar er zijn dingen gebeurd die jullie niet hadden mogen overkomen. Politici kunnen dit niet toegeven omdat ze niet in staat zijn empathie te betonen. 

Slachtoffers lijden onder dat onvermogen om hun pijn te zien en erkennen. Niet alleen worden de trauma’s niet gezien, slachtoffers worden ook geculpabiliseerd, krijgen de schuld van alles. ‘Je was daar, je gedroeg je agressief, je had maar thuis moeten blijven,…’. Zo worden ze geframed als daders en kan het politiegeweld onder de mat worden geschoven.”

Uit angst voor de juridische gevolgen?

“Niet enkel dat. Politici kunnen het niet uitgesproken krijgen omdat ze niet in staat zijn zichzelf in vraag te stellen. Velen kunnen geen empathie opbrengen voor de ander omdat hun ambitie en ego zo gigantisch zijn dat ze niet verder kunnen kijken dan hun carrière. Toegeven dat er fouten zijn gebeurd zou in hun ogen neerkomen op kritiek op de politie. 

De vrees van politici is dat eventuele kritiek ontevredenheid kan creëren bij politiemensen waardoor politici hun vat op hen zouden kunnen verliezen. ‘En ik heb die politie nodig om mijn macht te beschermen’ denkt de politicus, ‘dus ik zwijg’. Terwijl ik veel politiemensen ken die helemaal niet tevreden zijn met de huidige toestand, die graag zouden hebben dat gewelddadige collega’s verwijderd werden.”

Goed nieuws show

Maar negatieve berichten zijn taboe geworden voor zowel lokale als nationale politici. Alles moet ‘goed nieuws’ zijn.

“De angst voor kritiek overheerst en tegelijk ontbreekt ook elke visie. Wat rest is zelfbehoud en -promotie. Men is vooral begaan met het eigen beeld en slecht nieuws is niet goed voor dat imago. Al heeft men de mond vol van openheid en communicatie.”

Het ‘ontdekken’ van marketing communicatie door politici ging gepaard met de nogal simplistische interpretatie dat men zich enkel met ‘positief nieuws’ in de markt mocht zetten om mensen voor zich te winnen. Framing werd belangrijker dan visie. Slogans verdrongen ideeën. Verleiding ging primeren op empathie. Argumenten verdwenen geruisloos. Geen wonder dat zwart-wit denken overnam.

“Het was gemakkelijk geweest om van Dossier 137 een veroordeling van boosaardige geweldenaars te maken. Maar ik wou absoluut duidelijk maken dat er achter de daders van politiegeweld ook een structuur zit. En politici die enkel begaan zijn met hun eigen imago en politiek overleven. Met het beeld dat ze in de markt willen zetten. Ik hoop dat mijn film een tegengewicht kan vormen en zowel empathie als inzicht weet te creëren.”

                                                                                                                                                             Brussel, 21 november 2025

DOSSIER 137 van Dominik Moll. Frankrijk 2025, 116’. Met Léa Drucker, Jonathan Turnbull, Mathilde Roehrich, Pascal Sangla, Claire Bodson, Solàn Machado Graner, Guslagie Malanda. Scenario Dominik Moll & Gilles Marchand. Fotografie Patrick Ghiringhelli. Muziek Olivier Marguerit. Decor Emmanuelle Duplay. Montage Laurent Rouan. Productie Caroline Benjo, Barbara Letellier, Carole Scotta. Distributie Cinéart. Release 26 november 2025.