“Ik heb de originele exemplaren van de boeken uit mijn kindertijd altijd bewaard. Ze herlezen is een geestelijke vreugde en een terugkerende droefenis. Steeds wanneer ik de boeken waarvan ik houd opnieuw lees, lijd ik onder de weemoed ze niet opnieuw voor de eerste keer te kunnen lezen. En toch lees ik ze in zekere zin op die manier: bij elke herlezing denk ik aan de eerste keer dat ik ze las en neem ik weer plaats op die tribune van het zich onder de aanzwellende muziek van mijn herinneringen voltrekkende spektakel.”

Portugal is méér dan Cristiano Ronaldo. Getuige de sporen van een rijk verleden die overal in het land te zien zijn. Het bekendste culturele exportproduct naast fado is echter een dichter en schrijver: Fernando Pessoa. Reeds tijdens zijn leven was hij een literaire cultfiguur maar zijn meesterwerk ‘Boek der rusteloosheid’ verscheen postuum. Vele jaren later dook Michaël Stoker in Pessoa’s legendarische kist om ‘Kroniek van een leven dat voorbijgaat’ samen te stellen. Een bundeling van teksten door Pessoa geschreven onder verschillende namen, intieme reflecties die inzicht geven in zijn persoonlijkheid en levensvisie. Ze blijken/blijven scherp en relevant, volgens Pessoa “het gevolg van een extreem ontwikkeld dramatisch temperament.”

Journalist en auteur (‘De pruimelaarstraat’) Louis van Dievel vertelt in De dokter is uw kameraad niet verhalen ‘uit het leven van Guust Van Mol’. Een personage, een pseudoniem want dit werk is gebaseerd op de werkelijkheid en iemand die echt bestaat. De schuilnaam verbergt niets want snel wordt duidelijk dat het gaat om Jan Van Duppen, de oudere broer van de begin dit jaar gestorven Geneeskunde voor het Volk arts Dirk Van Duppen. Net als zijn broer jarenlang militant bij Amada, de huidige PvdA. Het resultaat is subjectieve geschiedschrijving die een boeiend tijdsbeeld oplevert.  

Émile Zola stierf in 1902 maar blijft, samen met Honoré de Balzac en Victor Hugo, zowat de meest prominente romanschrijver uit de Franse literaire geschiedenis. Hij werd onsterfelijk dankzij het manifest ‘J’accuse…!’ maar vooral ook door zijn monumentale twintigdelige romanserie ‘Les Rougon-Macquart’. Een deel daarvan, ‘Het meesterwerk’, werd in een nieuwe vertaling uitgegeven. Het blijft een meesterlijke bespiegeling over de kracht en valkuilen van kunst, over hoe een mislukte zoektocht naar artistieke perfectie duidelijk maakt dat een meesterwerk ongrijpbaar blijft.

“A female revenge story” lezen we op de cover van Are Snakes Necessary?; de debuutroman van de Amerikaanse filmregisseur Brian De Palma (Carrie, Body Double, Scarface, Carlito’s Way, The Black Dahlia).

“’Ik ga hier iets aan doen’, zeg ik.” Met die woorden start de Nederlandse schrijver Gerbrand Bakker een onderneming, met name het herstellen van de quasi verdwenen markering van wandelroute 1 vlakbij zijn huis in de Eifel. Een avontuur dat ook resulteert in (het schrijven van) een kortverhaal, ‘De 3 bestaat niet’. Een verhaal van pijltjes, nummers en honden. Ergens in de Eifel.

Misery, The Shining, The World According to Garp, Barfly, My Left Foot, On the road, L’atelier, The Ghost Writer, Freedom Writers, Sideways, The Help, Spotlight, … Het lijstje is eindeloos. Er worden nogal wat films gemaakt over schrijvers en schrijven. Maar ook schrijvers tonen zich vaak gefascineerd door cinema en de filmwereld. Thrillerauteur Sarah Bailey situeert haar tweede Gemma Woodstock mysterie in de wereld van film en celebrities. In het universum van zombiefilms en soap opera’s. Met een moord op een Australische set.

“Black Lives Matter ontmaskerde politieagenten die bleven vasthouden aan hun versie van gebeurtenissen,” schrijft Rebecca Solnit in ‘Wiens verhaal is dit?, “terwijl er videobewijs was van het tegendeel, of fysiek bewijs en ooggetuigen die hen tegenspraken. Ze waren er van overtuigd dat ze de werkelijkheid konden bepalen omdat ze dat al decennia deden.” Zoveel is duidelijk, het actualiteitsgehalte van deze essaybundel is hoog.

“Socialisme of barbarij.” De slogan klinkt nog vertrouwd. Maar met het betoog waarin de uitspraak kaderde is vergeten en ‘auteur’ Rosa Luxemburg mag dan wel een feministisch icoon zijn, weinigen zijn nog vertrouwd met haar ideeën, engagement en leven. Gelukkig verwierf de eigenzinnige en gepassioneerde vrouw met de scherpe inzichten opnieuw haar heroïsch statuut dankzij ‘Red Rosa: A Graphic Biography of Rosa Luxemburg’ (2016), de liefdevolle grapic novel van Kate Evans, en worden Luxemburgs ‘Brieven’ nu heruitgegeven als ‘Ik voel me in de hele wereld thuis.’ Waardoor duidelijk wordt hoe actueel en relevant haar geschriften blijven.

Van zijn agent kreeg de Israëlische schrijver (Pizzeria Kamikaze, Superlijm, Zeven vette jaren) en filmmaker (Camera d’or winnaar Jellyfish) Etgar Keret (° 1967) de raad rond te bazuinen dat hij als gepest jongetje in zijn fantasie vluchtte. Het cliché dat een ongelukkige jeugd een goudmijn is voor een schrijver gaat er nu eenmaal in als zoete koek. Maar aan auteur George Saunders bekende hij dat er ”a different sad story” in het spel was. “Mijn ouders zijn Holocaust overlevers,” aldus Keret, “mijn moeder zag haar moeder en jongere broer vermoord worden voor haar ogen. Als kind kon ik voelen dat ze erg geleden hadden en ik dacht dat mijn rol op aarde was hen gelukkig te maken. Ik huilde nooit en trachtte altijd mijn ouders, en later iedereen, gelukkig te maken.”