Teona Strugar Mitevska’s Mother: De punk energie van Moeder Teresa
Via het verhaal van Moeder Teresa voor ze wereldberoemd werd peilt Teona Strugar Mitevska naar de vrouw achter de mythe. Noomi Rapace zet daarbij een krachtige figuur met een punkattitude neer.
“Ik ben een vrouw die hier gevangen zit. Wachtend op een wereld die verandert.. Ik ben een vrouw in een systeem gerund door mannen.” Vanachter de kloostermuren maakt de jonge Teresa haar positie héél duidelijk. Gelukkig borstelt regisseur-scenarist Teona Strugar Mitevska (The Happiest Man in the World) een complexer feministisch portret van een tegelijk vastberaden en onzekere jonge vrouw die een rigide gemeenschap door elkaar schudt. Krachtige beelden, een ruige soundtrack en magisch-realistische accenten houden het pamflet even ver weg als de zeemzoete hagiografie. Terwijl twijfel opdoemt. “Hallucinaties zijn een teken van waanzin,” verzucht Teresa, “wat als het de duivel was die me op missie stuurde? Of mijn eigen ijdelheid?”
Mother begon als een documentaire over Moeder Teresa, die net als Mitevska geboren is in het Noord-Macedonische Skopje. Maar fictie hielp om door te focussen op een week in 1948 een individueel scheppingsverhaal te vertellen waarin introspectie en persoonlijkheidsontwikkeling botsen met een gesloten wereld. Het Indische klooster waaruit de jonge non wil en moet breken. De zeven dagen structuur van deze kroniek laat Mitevska toe om via sleutelmomenten en keerpunten een rebelse persona te ontwikkelen. Haar verhaal van vrouwelijk empowerment is heel persoonlijk. “Als vrouw uit de Balkan weet ik hoe heftig het is om op te boksen tegen een sterke machocultuur,” zegt Mitevska ons in Gent, “de punkenergie van Mother symboliseert de vrijheid waarvoor ik gevochten heb. Ik zie die energie ook in Moeder Teresa, in de verbetenheid waarmee ze tegen de stroom in roeide.”
Via Teresa’s engagement, haar strijd tegen armoede en hongersnood, komen thema’s als afbrokkelend kolonialisme, uitbuiting, seksisme, vrouwelijke solidariteit, macht en genderongelijkheid aan bod. Maar Mother negeert de olifant in de kamer niet. Als jonge vrouw die binnen een oerconservatieve katholieke kerk haar weg zocht was Teresa tegen abortus. Mitevska geeft aan hoe ze door de praktijk evenwel tot bezinning komt. En andere denkbeelden – zoals dokter Kumars “Ik geloof in vrije keuze” – doorsijpelen. Klinkt rationeel, maar Mother is een emotionele film over een warme, solidaire nonnengemeenschap.
Tegelijk worden ook angstgevoelens blootgelegd. Het klooster in Calcutta is zowel een gevangenis als een fort. Zowel een controle- als een beveiligingssysteem. Gestuurd door macht en geregeerd door angst. “Zijn de kloosterlingen bang voor de wereld of voor zichzelf?” vraagt Mitevska. Ook Moeder Teresa worstelt met angstgevoelens. Ze oogt brutaal, energiek en zelfverzekerd. “Ze is een rebel en een generaal,” aldus de cineaste, “maar niemand kan heel de tijd generaal zijn en na een tijd ga je barsten zien. Aarzelingen, onzekerheden, kwetsbaarheid. Noomi Rapace vond die fragiliteit in elke scène.”
IVO DE KOCK
MOTHER BELGIË/ZWEDEN/DENEMARKEN/MACEDONIË/BOSNIË-HERZEGOVINA, 2025 / REGIE TEONA STRUGAR MITEVSKA / MET NOOMI RAPACE, SYLVIA HOEKS, MARIJKE PINOY, NIKOLA RISTOVSKI / 103 MINUTEN / DISTRIBUTIE IMAGINE / TE ZIEN VANAF 24 SEPTEMBER
